AdministracjaZD

Powojenne badania Piotra Bosia. Bochniewicz prowokatorem i zdrajcą?

Jan Swół Wstęp Historyk z wykształ­ce­nia i nauczy­ciel z zawo­du, Piotr Boś, jest auto­rem kro­ni­ki dębic­kie­go „Mechanika”, obec­nie funk­cjo­nu­ją­ce­go jako Zespół Szkół Zawodowych nr 1 im. Jana Pawła II w Dębicy. Szkoła powsta­ła z ini­cja­ty­wy władz i spo­łe­czeń­stwa dębic­kie­go, a jej wła­ści­cie­lem był Zarząd Powiatowy w Dębicy. Nauka roz­po­czę­ła się 3 wrze­śnia 1938 roku. W Dzienniku Urzędowym Nr 4, poz. 150, pla­ców­kę wymie­nio­no jako „Prywatną Męską Szkołę Mechaniczną … Powojenne bada­nia Piotra Bosia. Bochniewicz pro­wo­ka­to­rem i zdraj­cą?

List otwarty do Burmistrza Miasta Dębicy oraz Radnych Rady Miejskiej

Szanowny Panie Burmistrzu, Szanowni Państwo Radni, Zwracam się do Państwa w for­mie listu otwar­te­go, ponie­waż przed­sta­wio­na spra­wa doty­czy fun­da­men­tal­nych kwe­stii: rze­tel­no­ści prze­ka­zu histo­rycz­ne­go, wia­ry­god­no­ści insty­tu­cji publicz­nych oraz prze­strze­ga­nia pra­wa. Jako miesz­ka­niec Dębicy, dzien­ni­karz i wydaw­ca Dębickich Zeszytów Historycznych nie mogę pozo­stać obo­jęt­ny wobec dzia­łań, któ­re — w świe­tle dostęp­nych doku­men­tów — naru­sza­ją stan­dar­dy pra­cy urzę­du oraz obo­wiąz­ki wyni­ka­ją­ce z usta­wy Prawo pra­so­we (Dz. U. 2018, poz. … List otwar­ty do Burmistrza Miasta Dębicy oraz Radnych Rady Miejskiej

Powojenne badania Piotra Bosia i hipotezy z nimi związane

Jan Swół Wstęp Po zaję­ciu Dębicy przez nie­miec­kie­go oku­pan­ta na począt­ku wrze­śnia 1939 r. budy­nek Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” zna­lazł się pod admi­ni­stra­cją Niemców. Obiekt peł­nił funk­cję hote­lu dla podró­żu­ją­cych żoł­nie­rzy. W pobli­żu Soldatenheimu – jak wów­czas nazy­wa­no „Sokoła” – znaj­do­wał się par­king, na któ­rym pozo­sta­wia­no nie­miec­kie pojaz­dy. Ze źró­deł wyni­ka, że docho­dzi­ło tam do kra­dzie­ży bro­ni, amu­ni­cji, sprzę­tu woj­sko­we­go oraz wypo­sa­że­nia samo­cho­dów. Okoliczności te mogą uza­sad­niać … Powojenne bada­nia Piotra Bosia i hipo­te­zy z nimi zwią­za­ne

Regionalizm zaczyna się od mowy

Roman Zawiliński z Brzezin i rop­czyc­ki wkład w dzie­ło pol­skie­go regio­na­li­zmu W per­spek­ty­wie Kongresu Regionalizmu Polskiego w Poznaniu war­to przy­po­mnieć postać Romana Zawilińskiego — uczo­ne­go, nauczy­cie­la, dia­lek­to­lo­ga, etno­gra­fa, redak­to­ra i obroń­cy kul­tu­ry języ­ka pol­skie­go. Jego bio­gra­fia poka­zu­je, że regio­na­lizm nie zaczy­na się od wiel­kich dekla­ra­cji, lecz od uważ­ne­go pochy­le­nia się nad kon­kret­nym miej­scem: nad wsią, gwa­rą, oby­cza­jem, pamię­cią rodzin­ną, szko­łą i codzien­nym języ­kiem miesz­kań­ców. Roman Zawiliński uro­dził się 1 mar­ca … Regionalizm zaczy­na się od mowy

ROPCZYCKIE ROZMOWY O PAMIĘCI

„Przy wspól­nym sto­le, gdzie spo­ty­ka się inte­li­gen­cja daw­nych poko­leń” W rop­czyc­kiej Czytelni są takie popo­łu­dnia, kie­dy czas ukła­da się w war­stwy — jak cia­sto na tale­rzy­kach, jak wspo­mnie­nia, któ­re nakła­da­ją się na sie­bie, two­rząc smak, któ­re­go nie da się pomy­lić z żad­nym innym. Tak było 18 czerw­ca, gdy przy naszym biblio­tecz­nym sto­le zasie­dli nie tyl­ko klu­bo­wi­cze i Maciej Jakubowiak, ale tak­że — choć nie­wi­docz­ni — przod­ko­wie, któ­rzy patrzy­li na nas z foto­gra­fii, … ROPCZYCKIE ROZMOWY O PAMIĘCI

Retusze na historii to także zbrodnia (III)

Jan Swół Wstęp Egzekucja prze­pro­wa­dzo­na przez nie­miec­kie­go oku­pan­ta na cmen­ta­rzu żydow­skim w Dębicy 11 kwiet­nia 1943 r. wciąż nale­ży do naj­mniej jed­no­znacz­nych wyda­rzeń lokal­nej histo­rii oku­pa­cyj­nej. Jej obraz przez lata opie­rał się głów­nie na rela­cjach świad­ków i powo­jen­nych opra­co­wa­niach, któ­re czę­sto powie­la­ły sprzecz­ne infor­ma­cje, pro­wa­dząc do uprosz­czeń i błę­dów utrwa­lo­nych w lokal­nej nar­ra­cji. Nowe spoj­rze­nie na te wyda­rze­nia umoż­li­wia odna­le­zio­ny w zaso­bie IPN w Rzeszowie pro­to­kół prze­słu­cha­nia gra­ba­rza Marcelego Ciołka … Retusze na histo­rii to tak­że zbrod­nia (III)

Retusze na historii to także zbrodnia (II)

Jan Swół Wstęp Egzekucja prze­pro­wa­dzo­na przez nie­miec­kie­go oku­pan­ta na cmen­ta­rzu żydow­skim w Dębicy 11 kwiet­nia 1943 r. nale­ży do naj­bar­dziej nie­ja­snych epi­zo­dów lokal­nej histo­rii oku­pa­cyj­nej. Brak kry­tycz­ne­go podej­ścia do rela­cji i opi­sów wyda­rzeń dopro­wa­dził do powsta­nia nie­spój­nej, czę­sto wtór­nej war­stwy prze­ka­zów, co w kon­se­kwen­cji wywo­ła­ło zna­czą­cy cha­os infor­ma­cyj­ny doty­czą­cy prze­bie­gu egze­ku­cji, licz­by ofiar oraz osób odpo­wie­dzial­nych za ich śmierć. Po obcho­dach 83. rocz­ni­cy egze­ku­cji w Serwisie Informacyjnym Miasta Dębicy … Retusze na histo­rii to tak­że zbrod­nia (II)

REGIONALIZM JAKO PAMIĘĆ SERCA

Współczesny regio­na­lizm nie ogra­ni­cza się jedy­nie do badań histo­rycz­nych czy ochro­ny zabyt­ków. Coraz czę­ściej sta­je się prze­strze­nią żywe­go sło­wa, pamię­ci i ducho­wej toż­sa­mo­ści lokal­nych wspól­not. Kongres Regionalizmu Polskiego orga­ni­zo­wa­ny w Poznaniu w dru­giej poło­wie 2026 roku przy­po­mi­na, że w róż­nych czę­ściach Polski, kul­tu­ra „małych ojczyzn” budo­wa­na jest nie tyl­ko przez kro­ni­ki i archi­wa, lecz rów­nież przez poezję, muzy­kę, wspo­mnie­nia oraz oso­bi­ste świa­dec­twa miesz­kań­ców. Szczególne miej­sce w tym nur­cie zaj­mu­je twór­czość … REGIONALIZM JAKO PAMIĘĆ SERCA

Gawęda ropczycka o królu, rzece, świętej Barbarze i zielonej magii

MAJA W MAJU Gawęda rop­czyc­ka o kró­lu, rze­ce, świę­tej Barbarze i zie­lo­nej magii PROLOG — czy­li jak to wszyst­ko się zaczę­ło Zanim jesz­cze Maja Popielarska posta­wi­ła sto­pę na rop­czyc­kiej zie­mi, zanim pelar­go­nie zaczę­ły kla­skać płat­ka­mi, a bluszcz wspi­nać się po altan­kach, Ropczyce już od daw­na cze­ka­ły na tę chwi­lę. Bo Ropczyce mają w sobie coś, co przy­cią­ga ludzi, któ­rzy kocha­ją pięk­no. Może to Wielopolka, któ­ra pły­nie przez mia­sto jak srebr­na opo­wieść. … Gawęda rop­czyc­ka o kró­lu, rze­ce, świę­tej Barbarze i zie­lo­nej magii

REGIONALIZM, PAMIĘĆ I SPOŁECZNE ARCHIWUM ROPCZYC

Spotkanie z Mają Popielarską oraz przy­go­to­wa­ny wokół wyda­rze­nia komiks gawę­dziar­ski „Maja w maju” wpi­su­ją się w dzia­ła­nia Czytelni MiPBP w Ropczycach reali­zo­wa­ne w ramach Społecznego Archiwum Ropczyc (SAR) oraz idei współ­cze­sne­go regio­na­li­zmu roz­wi­ja­nej pod­czas przy­go­to­wań do Kongresu Regionalizmu Polskiego, Poznań 2026. Dzisiejszy regio­na­lizm nie jest już jedy­nie opo­wie­ścią o daw­nych doku­men­tach, zabyt­kach czy histo­rycz­nych datach. To przede wszyst­kim tro­ska o pamięć codzien­no­ści — o miej­sca, ludzi, foto­gra­fie, wspo­mnie­nia, język lokal­nej … REGIONALIZM, PAMIĘĆ I SPOŁECZNE ARCHIWUM ROPCZYC