List otwarty do Burmistrza Miasta Dębicy oraz Radnych Rady Miejskiej

Szanowny Panie Burmistrzu,

Szanowni Państwo Radni,

Zwracam się do Państwa w for­mie listu otwar­te­go, ponie­waż przed­sta­wio­na spra­wa doty­czy fun­da­men­tal­nych kwe­stii: rze­tel­no­ści prze­ka­zu histo­rycz­ne­go, wia­ry­god­no­ści insty­tu­cji publicz­nych oraz prze­strze­ga­nia pra­wa. Jako miesz­ka­niec Dębicy, dzien­ni­karz i wydaw­ca Dębickich Zeszytów Historycznych nie mogę pozo­stać obo­jęt­ny wobec dzia­łań, któ­re — w świe­tle dostęp­nych doku­men­tów — naru­sza­ją stan­dar­dy pra­cy urzę­du oraz obo­wiąz­ki wyni­ka­ją­ce z usta­wy Prawo pra­so­we (Dz. U. 2018, poz. 1914).

Nierzetelne informacje historyczne w oficjalnych komunikatach miasta

W ostat­nich mie­sią­cach w prze­strze­ni publicz­nej poja­wi­ły się komu­ni­ka­ty doty­czą­ce wyda­rzeń z okre­su oku­pa­cji nie­miec­kiej. Niestety część z nich — w tym publi­ka­cja w Serwisie Informacyjnym Miasta Dębica z 11.04.2026 r. — zawie­ra tre­ści, któ­re nie znaj­du­ją potwier­dze­nia w doku­men­tach źró­dło­wych. Dotyczy to zarów­no opi­su mogi­ły na cmen­ta­rzu, jak i listy osób rze­ko­mo roz­strze­la­nych 11 kwiet­nia 1943 r.

Fot. źró­dło: https://debica.pl/upamietnienie-rodziny-wojcikow-w-debicy-w-83-rocznice-tragicznych-wydarzen/?utm_source=copilot.com, dostęp 17.07.2026.

Redakcja DZH dys­po­nu­je doku­men­ta­cją (Pismo KPI.1.43.2025 z 22 sierp­nia 2025 r., załącz­nik „Ewidencja pocho­wa­nych”), któ­ra prze­czy infor­ma­cjom roz­po­wszech­nia­nym przez urząd. W piśmie z 12 czerw­ca 2026 r. zwró­ci­łem się do Burmistrza Miasta Dębicy o wyja­śnie­nie tych nie­zgod­no­ści. Do dziś nie otrzy­ma­łem odpo­wie­dzi, któ­ra speł­nia­ła­by wymo­gi rze­tel­nej komu­ni­ka­cji urzę­do­wej.

Nieprawidłowości w komunikacji urzędu i ignorowanie obowiązków wobec prasy

W dniu 15 czerw­ca 2026 r. pra­cow­nik Biura Promocji UM prze­ka­zał infor­ma­cję, któ­ra nie była odpo­wie­dzią na zada­ne pyta­nia. Prośba o wska­za­nie, czy wypo­wiedź zawie­ra sta­no­wi­sko bur­mi­strza, zosta­ła zigno­ro­wa­na.

24 czerw­ca br. pod­czas roz­mo­wy tele­fo­nicz­nej w treść roz­mo­wy inge­ro­wa­ły oso­by nie­przed­sta­wio­ne z nazwi­ska. Zapewniono mnie o prze­sła­niu odpo­wie­dzi na piśmie. Do dnia dzi­siej­sze­go odpo­wiedź nie nade­szła.

Takie dzia­ła­nia naru­sza­ją obo­wiąz­ki wyni­ka­ją­ce z pra­wa pra­so­we­go i sta­no­wią real­ne utrud­nia­nie pra­cy dzien­ni­ka­rza. Nie są to incy­den­ty jed­nost­ko­we — wska­zu­ją na sys­te­mo­wy pro­blem w funk­cjo­no­wa­niu urzę­du, któ­ry wyma­ga inter­wen­cji Rady Miejskiej.

Sprawa umowy dotyczącej wykorzystania herbu miasta

Wydawca Dębickich Zeszytów Historycznych posia­dał zgo­dę Rady Miejskiej na wyko­rzy­sty­wa­nie her­bu mia­sta. Po wyga­śnię­ciu umo­wy, 8 maja 2024 r., zwró­ci­łem się do bur­mi­strza z proś­bą o zawar­cie nowej. Prośba zosta­ła cał­ko­wi­cie zigno­ro­wa­na, mimo wcze­śniej­szych zapew­nień o jej roz­pa­trze­niu.

W kon­se­kwen­cji wydaw­ca został zmu­szo­ny do ponie­sie­nia kosz­tów prze­pro­jek­to­wa­nia stro­ny inter­ne­to­wej, a aktu­al­ne logo DZH zawie­ra gra­fi­kę wcze­śniej­sze­go her­bu mia­sta. Jest to przy­kład arbi­tral­ne­go dzia­ła­nia bur­mi­strza, któ­re wywo­ła­ło real­ne skut­ki finan­so­we i orga­ni­za­cyj­ne.

Brak odpowiedzi na krytykę prasową — naruszenie ustawowych obowiązków

21 stycz­nia 2025 r. redak­cja prze­sła­ła do UM arty­kuł zawie­ra­ją­cy kry­ty­kę pra­so­wą, dzia­ła­jąc na pod­sta­wie art. 6 ust. 2 Prawa pra­so­we­go. Burmistrz nie udzie­lił odpo­wie­dzi w usta­wo­wym ter­mi­nie. Odpowiedź nade­szła dopie­ro po pona­gle­niu z 26 lute­go 2025 r.

To kolej­ny przy­kład bez­czyn­no­ści urzę­du, któ­ry igno­ru­je obo­wiąz­ki wobec pra­sy oraz miesz­kań­ców.

Fot. źró­dło:
https://debica.esesja.pl/transmisja/86997/transmisjaaobradaxlasesjiaradyamiejskiejawadębicya10alipcaa2026.htm
dostęp 17.07.2026.

Szanowni Państwo Radni,

Przedstawione fak­ty nie są drob­ny­mi uchy­bie­nia­mi. To ciąg zda­rzeń, któ­ry wska­zu­je na brak rze­tel­no­ści, brak przej­rzy­sto­ści oraz lek­ce­wa­że­nie obo­wiąz­ków infor­ma­cyj­nych przez urząd Burmistrza Miasta Dębicy.

Nierzetelne prze­ka­zy histo­rycz­ne defor­mu­ją pamięć o ofia­rach, wpro­wa­dza­ją w błąd miesz­kań­ców i pod­wa­ża­ją zaufa­nie do insty­tu­cji publicz­nych. Historia lokal­na jest fun­da­men­tem naszej toż­sa­mo­ści — dla­te­go wyma­ga naj­wyż­szej sta­ran­no­ści, opar­tej na źró­dłach, kon­sul­ta­cjach z eks­per­ta­mi i jaw­no­ści pro­ce­su usta­la­nia fak­tów.

W związ­ku z tym wno­szę o pod­ję­cie dzia­łań:

1. Powołanie zespo­łu kon­sul­ta­cyj­ne­go zło­żo­ne­go z histo­ry­ków, archi­wi­stów i przed­sta­wi­cie­li lokal­nych insty­tu­cji kul­tu­ry.
2. Upublicznianie mate­ria­łów źró­dło­wych, na pod­sta­wie któ­rych przy­go­to­wy­wa­ne są ofi­cjal­ne komu­ni­ka­ty doty­czą­ce wyda­rzeń z lat 1939–1945.
3. Wprowadzenie obo­wią­zu­ją­cych stan­dar­dów wery­fi­ka­cji histo­rycz­nej przy publi­ko­wa­niu tre­ści rocz­ni­co­wych i edu­ka­cyj­nych.

Wierzę, że Rada Miejska podej­dzie do spra­wy z nale­ży­tą powa­gą. Oczekuję dzia­łań, któ­re przy­wró­cą rze­tel­ność prze­ka­zu histo­rycz­ne­go oraz zapew­nią trans­pa­rent­ność pra­cy urzę­du.

Z wyra­za­mi sza­cun­ku,

Jan Swół

Redaktor naczel­ny DZH

Dębica, 17 lip­ca 2026 r.