Międzypokoleniowa sztafeta pamięci. Ropczycki wkład w ruch regionalistyczny

WPROWADZENIE. REGIONALIZM JAKO ŻYWE SPOTKANIE

Współczesny regio­na­lizm, sto­jąc u pro­gu Kongresu Regionalizmu Poznań 2026, ewo­lu­uje z for­my sta­tycz­ne­go gro­ma­dze­nia fak­tów ku dyna­micz­nej rela­cji mię­dzy­po­ko­le­nio­wej. Wydarzenie, któ­re mia­ło miej­sce w Czytelni Miejskiej i Powiatowej Biblioteki Publicznej w Ropczycach 8 kwiet­nia 2026 r., sta­no­wi dosko­na­łe stu­dium przy­pad­ku dla tej tezy. Spotkanie dwóch poko­leń – świad­ka histo­rii i jej depo­zy­ta­riu­sza – udo­wad­nia, że „pamięć ser­ca” jest naj­trwal­szym spo­iwem toż­sa­mo­ści lokal­nej.

ŚWIADECTWO I DOKUMENT. PRZYPADEK KSIĘDZA STANISŁAWA

Centralnym punk­tem spo­tka­nia była gawę­da księ­dza Stanisława, kapła­na obec­nie zwią­za­ne­go ze Szwajcarią, któ­ry powró­cił do rodzin­nych korze­ni, by podzie­lić się wspo­mnie­nia­mi z Niedźwiady. Jego opo­wieść wykro­czy­ła poza ramy lokal­nej kro­ni­ki, doty­ka­jąc trud­nych aspek­tów życia w epo­ce PRL, w tym rzad­ko opi­sy­wa­nych w pod­ręcz­ni­kach doświad­czeń kle­ry­ków odby­wa­ją­cych służ­bę woj­sko­wą.

Wartość histo­rycz­ną spo­tka­nia pod­nio­sły mate­rial­ne dowo­dy prze­szło­ści – uni­ka­to­we, czar­no-bia­łe foto­gra­fie prze­ka­za­ne przez księ­dza do zbio­rów MiPBP w Ropczycach. Zdjęcia te, przed­sta­wia­ją­ce m.in. mło­dych kle­ry­ków w mun­du­rach woj­sko­wych z lat 60. XX wie­ku, sta­no­wią bez­cen­ne źró­dło iko­no­gra­ficz­ne dla bada­czy dzie­jów regio­nu. Jedno z archi­wal­nych zdjęć por­tre­to­wych przed­sta­wia star­sze­go mary­na­rza Stanisława Bobulskiego (1966 r.), odzna­czo­ne­go odzna­ką „Wzorowy Marynarz”, co doda­je oso­bi­ste­go rysu do wiel­kiej histo­rii tam­te­go okre­su.

SPOŁECZNE ARCHIWUM ROPCZYC – FUNDAMENT TOŻSAMOŚCI

Opisywane wyda­rze­nie sta­ło się istot­nym eta­pem budo­wy Społecznego Archiwum Ropczyc. Inicjatywa ta, pole­ga­ją­ca na cyfry­za­cji i sca­la­niu roz­pro­szo­nych pry­wat­nych pamią­tek, wpi­su­je się w nowo­cze­sny nurt archi­wi­sty­ki spo­łecz­nej. Proces ten reali­zo­wa­ny jest w mode­lu part­ner­skim:

• Świadek (Ksiądz Stanisław): dostar­cza kon­tekst, wyja­śnia zna­cze­nie gestów i twa­rzy zatrzy­ma­nych w kadrze.
• Badacz (Filip): mło­dy podróż­nik i czy­tel­nik, któ­ry porząd­ku­je i dba o trwa­łość prze­ka­zu dla przy­szłych poko­leń.

KIERUNEK. POZNAŃ 2026

W kon­tek­ście przy­go­to­wań do Kongresu Regionalizmu Polskiego, dzia­ła­nia podej­mo­wa­ne w Ropczycach nabie­ra­ją wymia­ru ogól­no­pol­skie­go. Pokazują one, że:

Regionalizm to rela­cja - nie jest to nauka zamknię­ta w wolu­mi­nach, lecz żywy prze­kaz mię­dzy tymi, któ­rzy pamię­ta­ją, a tymi, któ­rzy chcą rozu­mieć.

Ochrona dzie­dzic­twa to pro­ces cią­gły — każ­de prze­ka­za­ne zdję­cie i każ­da spi­sa­na opo­wieść budu­ją fun­da­ment wspól­nej toż­sa­mo­ści.

PODSUMOWANIE

Spotkanie w rop­czyc­kiej czy­tel­ni to mikro­hi­sto­ria, któ­ra odzwier­cie­dla wiel­kie wyzwa­nia współ­cze­sne­go ruchu regio­na­li­stycz­ne­go. Zabezpieczenie „okru­chów prze­szło­ści” i ich mądra inter­pre­ta­cja to zada­nia, któ­re sta­ną się fila­ra­mi dys­ku­sji pod­czas Poznańskiego Kongresu w 2026 roku. Jak gło­si łaciń­ska mak­sy­ma przy­wo­ła­na pod­czas spo­tka­nia:

„Magna est vis memo­riae” – wiel­ka jest potę­ga pamię­ci, o ile potra­fi­my ją wspól­nie pie­lę­gno­wać.

***

Opracowano na pod­sta­wie mate­ria­łów i doku­men­ta­cji foto­gra­ficz­nej autor­stwa

Grażyny Woźny.