Obradowali regionaliści zrzeszeni w Towarzystwie Przyjaciół Ziemi Dębickiej

Jan Swół

W sobo­tę 21 mar­ca 2026 r. w Sali Sesyjnej Urzędu Miejskiego w Dębicy odby­ło się Walne Zebranie Sprawozdawcze Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Dębickiej. Na stro­nie sto­wa­rzy­sze­nia poja­wi­ły się już pierw­sze rela­cje z obrad oraz zapo­wie­dzi prio­ry­te­tów na nad­cho­dzą­cy rok. W niniej­szym tek­ście chciał­bym sku­pić się na dwóch punk­tach porząd­ku zebra­nia: uho­no­ro­wa­niu zasłu­żo­nych dzia­ła­czy TPZD oraz wyróż­nie­niach przy­zna­nych przez redak­cję Dębickich Zeszytów Historycznych. To wła­śnie w tym dru­gim obsza­rze zna­la­zło się szcze­gól­nie waż­ne dla lokal­ne­go śro­do­wi­ska wyróż­nie­nie — doce­nie­nie Karola Ozgi, regio­na­li­sty zgło­szo­ne­go przez redak­cję DZH jako kan­dy­da­ta na dele­ga­ta na tego­rocz­ny Kongres Regionalizmu Polskiego w Poznaniu.

Karol Ozga w gro­nie wyróż­nio­nych

Członkowie TPZD oraz oso­by spo­za Towarzystwa obec­ne na sali obrad byli świad­ka­mi wrę­cze­nia Karolowi Ozdze pamiąt­ko­we­go meda­lu oraz podzię­ko­wa­nia, potwier­dza­ją­ce­go wyróż­nie­nie przy­zna­ne mu przez Zarząd TPZD. Nie wia­do­mo, kto jesz­cze miał otrzy­mać podob­ne wyróż­nie­nie, jed­nak nie ma to więk­sze­go zna­cze­nia. Najważniejsze jest to, że nagro­dzo­ny meda­lem Karol Ozga to postać dosko­na­le zna­na czy­tel­ni­kom DZH. Z satys­fak­cją odno­to­wu­je­my, że redak­cja już wcze­śniej zwra­ca­ła uwa­gę na wyjąt­ko­wość tej oso­by w gro­nie lokal­nych regio­na­li­stów[1].

Okolicznościowy medal dla K. Ozgi. Fot. auto­ra

Choć pod­czas zebra­nia nie wspo­mnia­no o zbli­ża­ją­cym się Kongresie Regionalizmu Polskiego, zapla­no­wa­nym na jesień br. w Poznaniu, redak­cja pod­trzy­mu­je opi­nię, że Karol Ozga pozo­sta­je poważ­nym kan­dy­da­tem na dele­ga­ta. Warto jed­nak zazna­czyć, że jego udział będzie moż­li­wy tyl­ko wów­czas, gdy doj­dzie do skut­ku Sejmik Regionalny Powiatu, ponie­waż to wła­śnie ten tryb wybo­ru dele­ga­tów prze­wi­du­ją orga­ni­za­to­rzy Kongresu.

Karol Ozga uro­dził się w Dębicy. Jest absol­wen­tem Wyższej Szkoły Rolniczej we Wrocławiu oraz wydzia­łu pra­wa admi­ni­stra­cyj­ne­go Uniwersytetu Wrocławskiego. W cza­sie stu­diów dzia­łał w Akademickim Klubie Turystycznym, inte­re­so­wał się spe­le­olo­gią i był prze­wod­ni­kiem po Kotlinie Kłodzkiej. Jak wspo­mi­na, to wła­śnie wte­dy zaczął nawią­zy­wać do lokal­nych legend, two­rząc frasz­ki i baj­ki inspi­ro­wa­ne tam­tej­szym folk­lo­rem.

W 1980 roku osiadł w Latoszynie, rodzin­nej miej­sco­wo­ści ojca. Odżyły wów­czas wspo­mnie­nia z dzie­ciń­stwa, kie­dy słu­chał opo­wie­ści dziad­ków. Zaczął gro­ma­dzić infor­ma­cje o cie­ka­wost­kach przy­rod­ni­czych, geo­gra­ficz­nych i histo­rycz­nych regio­nu. W latach 1992–1993 publi­ko­wał je w Kurierze Dębickim. W 2003 roku wydał zbiór 14 legend pt. W cie­niu Palany Gery – legen­dy z oko­lic Dębicy. Kolejne, posze­rzo­ne wyda­nia uka­za­ły się w latach 2008 i 2017. Autor uczest­ni­czył w licz­nych spo­tka­niach autor­skich w szko­łach i biblio­te­kach, pod­czas któ­rych opo­wia­dał o histo­rii regio­nu utrwa­lo­nej w legen­dach.

Jego aktyw­ność zosta­ła sze­ro­ko zauwa­żo­na. Wiedza histo­rycz­na oraz doświad­cze­nie w popu­la­ry­zo­wa­niu lokal­nych dzie­jów przy­nio­sły korzy­ści zarów­no dla pro­mo­cji regio­nu, jak i dla budo­wa­nia świa­do­mo­ści jego przy­rod­ni­cze­go i kul­tu­ro­we­go bogac­twa.

Od 2015 roku współ­pra­cu­je z kil­ko­ma gru­pa­mi rekon­struk­cyj­ny­mi, uczest­ni­cząc w wyda­rze­niach histo­rycz­nych i sta­le posze­rza­jąc swo­ją wie­dzę. Jest współ­au­to­rem ścież­ki edu­ka­cyj­nej Tropami legend, histo­rii i przy­ro­dy, powsta­łej w pobli­żu uzdro­wi­ska w Latoszynie. Prowadził rów­nież żywe lek­cje histo­rii w osa­dach sło­wiań­skich w Stobiernej i Strzegocicach. Zebrane przez lata mate­ria­ły opra­co­wał w tomie Legendy i opo­wie­ści z oko­lic Dębicy, któ­ry uka­zał się w 2023 roku i zawie­ra 50 legend oraz opo­wie­ści z posze­rzo­ne­go obsza­ru regio­nu.

W 2024 roku został wybra­ny do Zarządu Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Dębickiej. W ramach dzia­łal­no­ści na rzecz Towarzystwa zaini­cjo­wał akcję orga­ni­zo­wa­nia wycie­czek Poznaj oko­li­ce Dębicy — swo­ją Małą Ojczyznę. W 2025 roku odby­ło się aż 36 takich wypraw.

Wyróżnienia i gra­tu­la­cje redak­cji DZH

Redakcja, podob­nie jak w 2024 roku, przy­zna­ła dyplo­my za pro­mo­wa­nie walo­rów kra­jo­bra­zo­wych zie­mi dębic­kiej, edu­ka­cję histo­rycz­ną oraz dzia­ła­nia inte­gru­ją­ce miesz­kań­ców. K. Ozga został uzna­ny za „Osobowość Roku 2025” za orga­ni­za­cję wycie­czek oraz ich udo­ku­men­to­wa­nie – o czym sze­rzej napi­sze­my w dal­szej czę­ści arty­ku­łu. Z kolei wyjąt­ko­wo pozy­tyw­ny odbiór wycie­czek orga­ni­zo­wa­nych przez Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Dębickiej pod hasłem Poznaj oko­li­ce Dębicy – swo­ją Małą Ojczyznę redak­cja uzna­ła za „Wydarzenie Roku 2025”.

Okolicznościowy dyplom potwier­dza­ją­cy nada­nie wyróż­nie­nia K. Ozdze wrę­czy­li, w imie­niu redak­cji DZH, redak­tor naczel­ny oraz sekre­tarz redak­cji. Pan Karol otrzy­mał rów­nież arkusz znacz­ków wyda­nych przez Pocztę Polską spe­cjal­nie z oka­zji tego wyróż­nie­nia. Projekt znacz­ków przy­go­to­wa­no w pra­cow­ni Ewy Zygmunt. Zamieszczone zosta­ły w poprzed­nim arty­ku­le.

Do wrę­cze­nia dyplo­mu dla Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Dębickiej osta­tecz­nie nie doszło. O powo­dach poin­for­mu­je­my w innym ter­mi­nie. Członkowie Towarzystwa otrzy­ma­li jed­nak oko­licz­no­ścio­we pocz­tów­ki, przy­go­to­wa­ne spe­cjal­nie na upa­mięt­nie­nie tego wyjąt­ko­we­go wyda­rze­nia o regio­nal­nym zna­cze­niu oraz korzy­ści, jakie każ­dy może odkry­wać, odda­jąc się lek­tu­rze publi­ka­cji.

(Dębica, 21.03.2026). Wręczanie wyróż­nie­nia Karolowi Ozdze (pierw­szy po pra­wej). Fot. A. Wierzbicki

Podziękowania od redak­cji

Redakcja sko­rzy­sta­ła z oka­zji, aby skie­ro­wać wyra­zy wdzięcz­no­ści oraz wrę­czyć oko­licz­no­ścio­we adre­sy oso­bom uczest­ni­czą­cym w zebra­niu. Wyróżnieni zosta­li: Karol Ozga, Eugeniusz Bomba, Kazimierz Mazur oraz Jarosław Zybura. W spo­tka­niu brał udział rów­nież Antoni Wierzbicki, jed­nak z uwa­gi na brak peł­niej­szych infor­ma­cji podzię­ko­wa­nie prze­ka­za­no mu dzień póź­niej.

Wszystkie wymie­nio­ne oso­by przy­czy­ni­ły się do powsta­nia Tomu IV DZH – publi­ka­cji wie­lo­wąt­ko­wej, obej­mu­ją­cej rela­cje z wycie­czek, histo­rię regio­nu, syl­wet­ki cie­ka­wych osób oraz wyda­rze­nia towa­rzy­szą­ce pie­szym wypra­wom[2].

(Dębica, 21.03.2026). Jarosław Zybura (w środ­ku) przyj­mu­ję podzię­ko­wa­nie od J. Swóła. Pierwszy po lewej sekre­tarz redak­cji Mateusz Jędrusiak. Fot. A. Wierzbicki

Każdy z wyróż­nio­nych otrzy­mał spe­cjal­ne podzię­ko­wa­nie oraz egzem­plarz tomu wyda­ne­go dru­kiem dzię­ki finan­so­we­mu wspar­ciu Pana Mariana Dybowskiego, regio­na­li­sty i twór­cy Muzeum Wsi Polskiej w Braciejowej. Publikacja wrę­cza­na z tej oka­zji zosta­ła opa­trzo­na pie­czę­cią DZH.

W gro­nie osób, dzię­ki któ­rym powstał tom, zna­leź­li się rów­nież: Piotr Krzystyniak, Arleta (Ćmina) Kulczycka, Anna Wróbel oraz Jadwiga Zawisza. Podziękowania tym oso­bom wrę­czo­no pod­czas nie­dziel­nej wyciecz­ki 22 mar­ca 2026 r., pro­wa­dzo­nej w oko­li­cach Uzdrowiska Latoszyn przez K. Ozgę.

(22.03.2026). Okolice Uzdrowiska w Latoszynie. Jadwiga Zawisza (czwar­ta od lewej) i moment wrę­cze­nia podzię­ko­wa­nia. Fot. autor nie­usta­lo­ny

Natomiast w Strzegocicach, w Słowiańskiej Osadzie, Arleta (Ćmina) Kulczycka wraz z inny­mi człon­ka­mi gru­py rekon­struk­cji histo­rycz­nej[3] przy­bli­ży­ła uczest­ni­kom daw­ne obrzę­dy i wie­rze­nia Słowian. Tutaj tak­że była sprzy­ja­ją­ca oko­licz­ność do prze­ka­za­nia podzię­ko­wań i wrę­cze­nia oko­licz­no­ścio­wych adre­sów.

(Świątynia nad zale­wem 22.03.2026). Ćmina (siód­ma od lewej) przy­bli­ża zna­cze­nie takie­go miej­sca i obrzę­dów z nim zwią­za­nych. Fot. auto­ra

[1] E. Zygmunt, J. Swół, Kandydaci z Dębicy i powia­tu na Kongres Regionalizmu Polskiego 2026, https://zeszytydebickie.pl/2025/10/02/kandydaci-z-debicy-i-powiatu-na-kongres-regionalizmu-polskiego-2026/, opu­bli­ko­wa­no 2.10.2025.

[2] Tom IV. Okolice Dębicy. Drogi, ścież­ki, bez­dro­ża, https://zeszytydebickie.pl/nowy-zeszyt/

[3] Zob. Osada Gerawa-Grupa Rekonstrukcji Historycznej, https://www.facebook.com/profile.php?id=61560036780304#, dostęp 24.03.2026.