Ksiądz i społecznik. Opowieść o życiu ks. prałata Józefa Dobosza

Eugeniusz Bomba

Życie księ­dza pra­ła­ta Józefa Dobosza to histo­ria kapłań­skie­go powo­ła­nia, wytrwa­ło­ści w poko­ny­wa­niu prze­ciw­no­ści oraz służ­by dru­gie­mu czło­wie­ko­wi. To rów­nież opo­wieść o trud­nych cza­sach PRL‑u, wal­ce o moż­li­wość swo­bod­ne­go wyzna­wa­nia wia­ry, budo­wie kościo­ła Miłosierdzia Bożego w Dębicy i two­rze­niu wspól­no­ty, któ­ra przez lata sta­ła się waż­nym miej­scem spo­tkań reli­gij­nych i patrio­tycz­nych.

Opowieść auto­ra o życiu ks. pra­ła­ta Józefa Dobosza opra­co­wa­na zosta­ła na pod­sta­wie wywia­du prze­pro­wa­dzo­ne­go w dniu 1 paź­dzier­ni­ka 2026 Mój roz­mów­ca z Dębicą jest zwią­za­ny od 1984 roku.

Dębica (2026). Ks. pra­łat Józef Dobosz. Fot. auto­ra

Rodzinne korze­nie i lata mło­do­ści

Ksiądz pra­łat Józef Dobosz uro­dził się 1 listo­pa­da 1947 roku. W doku­men­tach urzę­do­wych zapi­sa­no jed­nak 4 listo­pa­da, ponie­waż wła­śnie tego dnia jego ojciec udał się do urzę­du sta­nu cywil­ne­go, aby zgło­sić naro­dzi­ny syna.

Wychował się w licz­nej, sied­mio­oso­bo­wej rodzi­nie. Był naj­star­szym dziec­kiem, miał czte­ry sio­stry i dwóch bra­ci. Jedna z jego sióstr już nie żyje, a trzy pozo­sta­łe miesz­ka­ją za gra­ni­cą – dwie w Stanach Zjednoczonych, a jed­na w Kanadzie. Bracia pozo­sta­li w Polsce.

Rodzice pro­wa­dzi­li gospo­dar­stwo rol­ne, a ojciec dodat­ko­wo pra­co­wał w fir­mie budow­la­nej. Mimo codzien­nych obo­wiąz­ków i tru­dów życia rodzi­na pozo­sta­wa­ła dla Józefa źró­dłem miło­ści i poczu­cia bez­pie­czeń­stwa. Szczególnie zapa­mię­tał chwi­le, kie­dy ojciec wra­cał z pra­cy na urlop i przy­wo­ził dzie­ciom słod­kie upo­min­ki. Były to drob­ne gesty, któ­re po latach nabra­ły dla nie­go szcze­gól­nej war­to­ści.

Wspominając swo­je rodzeń­stwo, nie ukry­wał wdzięcz­no­ści za rodzin­ne wię­zi. Podkreślał, że rodzi­na – zarów­no ta miesz­ka­ją­ca w Polsce, jak i roz­sia­na po świe­cie – jest jego naj­więk­szym skar­bem i mająt­kiem.

Szkoła i pierw­sze ozna­ki powo­ła­nia

Pierwsze lata nauki spę­dził w szko­le pod­sta­wo­wej w Zamłyniu. Po jej ukoń­cze­niu roz­po­czął naukę w liceum ogól­no­kształ­cą­cym w Brzesku. Czasy szkol­ne wspo­mi­nał z sym­pa­tią, zarów­no ze wzglę­du na nauczy­cie­li, jak i kole­żan­ki oraz kole­gów, z któ­ry­mi do dziś utrzy­my­wał kon­tak­ty.

Podczas czte­rech lat nauki w liceum miesz­kał w inter­na­cie. Warunki nie były łatwe. Uczniowie musie­li przy­wo­zić z domu wła­sny sien­nik, pie­rzy­nę i podusz­kę, ponie­waż inter­nat zapew­niał jedy­nie meta­lo­we łóż­ka.

Jeszcze więk­szym pro­ble­mem była kwe­stia wia­ry. Władze inter­na­tu zabra­nia­ły uczniom uczest­ni­cze­nia w lek­cjach reli­gii i cho­dze­nia do kościo­ła. Młodzi ludzie nie zamie­rza­li jed­nak rezy­gno­wać z prak­tyk reli­gij­nych. Spotykali się z księ­dzem kate­che­tą w pry­wat­nym domu pań­stwa Jedynaków, sta­ra­jąc się, aby ich dzia­łal­ność nie zwró­ci­ła uwa­gi kie­row­ni­ka inter­na­tu.

Ich kate­che­tą był ksiądz Edward Limanówka, któ­ry po latach został pro­bosz­czem para­fii Najświętszej Maryi Panny w Dębicy. Los spra­wił, że daw­ni współ­pra­cow­ni­cy spo­tka­li się ponow­nie jako pro­bosz­czo­wie sąsied­nich para­fii.

Właśnie w tam­tym okre­sie kształ­to­wa­ło się powo­ła­nie Józefa Dobosza. Jako mały chło­piec był gor­li­wym mini­stran­tem i chęt­nie uczest­ni­czył w życiu reli­gij­nym. Poważną decy­zję o wstą­pie­niu do semi­na­rium duchow­ne­go pod­jął jed­nak dopie­ro w szko­le śred­niej.

Nie mówił o niej otwar­cie. Dyrekcja liceum nie odno­si­ła się przy­chyl­nie do Kościoła, dla­te­go na pyta­nia o pla­ny dal­szej nauki odpo­wia­dał razem z kole­gą z inter­na­tu, że zamie­rza­ją stu­dio­wać geo­gra­fię. Przedmiot ten rze­czy­wi­ście ich inte­re­so­wał. Kolega wybrał stu­dia geo­gra­ficz­ne, Józef nato­miast zde­cy­do­wał się na dro­gę kapłań­stwa.

Próba cha­rak­te­ru – dwa lata w woj­sku

Naukę w semi­na­rium tar­now­skim prze­rwa­ło powo­ła­nie do obo­wiąz­ko­wej służ­by woj­sko­wej. Były to lata sześć­dzie­sią­te i sie­dem­dzie­sią­te, kie­dy wła­dze komu­ni­stycz­ne pro­wa­dzi­ły dzia­ła­nia wymie­rzo­ne w Kościół i ludzi wie­rzą­cych.

Rozmówca twier­dzi, że poro­zu­mie­nie prze­wi­dy­wa­ło zwol­nie­nie stu­den­tów teo­lo­gii ze służ­by woj­sko­wej. Zostało ono jed­nak zerwa­ne, a kle­ry­ków zaczę­to powo­ły­wać do woj­ska. Według księ­dza Dobosza nie cho­dzi­ło wyłącz­nie o prze­szko­le­nie woj­sko­we. Pobór miał rów­nież utrud­niać funk­cjo­no­wa­nie semi­na­riów i znie­chę­cać mło­dych ludzi do kon­ty­nu­owa­nia dro­gi kapłań­skiej.

Początkowo kle­ry­ków roz­dzie­la­no po róż­nych jed­nost­kach na tere­nie całe­go kra­ju. Później zaczę­to kon­cen­tro­wać ich w trzech spe­cjal­nie wybra­nych miej­scach: w Bartoszycach, Szczecinie-Podjuchach i Brzegu nad Odrą. Ksiądz Dobosz tra­fił do jed­nost­ki woj­sko­wej JW 4446 w Brzegu.

Warunki służ­by były trud­ne. Kleryków pod­da­wa­no szcze­gól­nym rygo­rom, a nie­któ­rzy dowód­cy sto­so­wa­li wobec nich upo­ka­rza­ją­ce meto­dy. Żołnierze byli zmu­sza­ni do czoł­ga­nia się przez bło­to i kału­że. Celem takich dzia­łań było zła­ma­nie ich psy­chicz­nie i fizycz­nie.

Równocześnie pro­wa­dzo­no dzia­ła­nia zachę­ca­ją­ce do porzu­ce­nia semi­na­rium. Jednostka w Brzegu współ­pra­co­wa­ła z Uniwersytetem Wrocławskim. Organizowano spo­tka­nia z pro­fe­so­ra­mi i stu­den­ta­mi, przed­sta­wia­jąc kle­ry­kom moż­li­wo­ści roz­po­czę­cia świec­kich stu­diów. Oferowano im uła­twie­nia w przy­ję­ciu na uczel­nię oraz dodat­ko­we ulgi pod­czas nauki.

Z sze­ściu kle­ry­ków z semi­na­rium tar­now­skie­go, któ­rzy razem z Józefem Doboszem tra­fi­li do woj­ska, czte­rech powró­ci­ło do semi­na­rium. Jeden zde­cy­do­wał się na stu­dia świec­kie, a dru­gi prze­niósł się do semi­na­rium war­szaw­skie­go.

Choć służ­ba była dla nie­go doświad­cze­niem peł­nym trud­no­ści i upo­ko­rzeń, ksiądz Dobosz po latach potra­fił dostrzec rów­nież jej wpływ na wła­sny cha­rak­ter. Nie wspo­mi­nał woj­ska z żalem, lecz jako czas cięż­kiej pró­by, któ­ra nauczy­ła go har­tu ducha, cier­pli­wo­ści i wytrwa­ło­ści. Niektórzy kle­ry­cy, jak zauwa­żał, wła­śnie pod wpły­wem tych doświad­czeń jesz­cze moc­niej utwier­dzi­li się w swo­im powo­ła­niu.

Rok 1967, szer. Józef Dobosz. Fotografia ze zbio­rów pry­wat­nych ks. Józefa Dobosza.

Służbę zakoń­czył w stop­niu sze­re­gow­ca, ponie­waż kle­ry­kom nie przy­zna­wa­no wyż­szych stop­ni woj­sko­wych. Po latach daw­ni kle­ry­cy spo­ty­ka­li się i roz­ma­wia­li o tym, że nie­któ­rzy z ich kole­gów, któ­rzy zosta­li bisku­pa­mi, otrzy­ma­li awan­se ofi­cer­skie. Józef Dobosz pod­jął się moni­to­ro­wa­nia spra­wy w imie­niu kole­gów i przed­sta­wił ją na wyso­kim szcze­blu Episkopatu. Odpowiedź wska­zy­wa­ła, że nie prze­wi­du­je się awan­sów zbio­ro­wych, ale moż­li­we są awan­se indy­wi­du­al­ne dla księ­ży zaan­ga­żo­wa­nych w dzia­łal­ność spo­łecz­ną i patrio­tycz­ną.

Koledzy posta­no­wi­li jed­nak, że nie będą zabie­gać o awan­se poje­dyn­czo. Chcieli, aby spra­wę roz­pa­trzo­no wspól­nie. Po zmia­nie władz ksiądz Dobosz popro­sił o roz­mo­wę z mini­strem obro­ny naro­do­wej Antonim Macierewiczem. Jej tema­tem była kwe­stia mia­no­wa­nia jego i pozo­sta­łych księ­ży na pierw­szy sto­pień ofi­cer­ski. W następ­stwie tych dzia­łań otrzy­mał zapro­sze­nie na uro­czy­stość przy gro­bie bło­go­sła­wio­ne­go księ­dza Jerzego Popiełuszki na war­szaw­skim Żoliborzu. W tym miej­scu daw­ni kle­ry­cy otrzy­ma­li paten­ty ofi­cer­skie na pod­sta­wie usta­wy z dnia 21 listo­pa­da 1967 roku o powszech­nym obo­wiąz­ku obro­ny Rzeczypospolitej Polskiej (art. 76 ust. 4, t.j. Dz.U. z 2009 r. poz. 1534) oraz roz­po­rzą­dze­nia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 listo­pa­da 2009 r. w spra­wie try­bu nada­wa­nia pierw­sze­go stop­nia ofi­cer­skie­go, stop­ni ofi­cer­skich gene­ra­łów i admi­ra­łów oraz stop­nia woj­sko­we­go Marszałka Polski (Dz.U. z 2009 r. nr 202, poz. 1554). Akty te sta­no­wi­ły pod­sta­wę praw­ną nada­nia pierw­sze­go stop­nia ofi­cer­skie­go.

Warszawa (12.11.2016). Akt wrę­cze­nia Patentu ofi­cer­skie­go ks. ppor. Jozefowi Doboszowi. Fotografia ze zbio­rów pry­wat­nych ks. Józefa Dobosza.

Kapłaństwo i pierw­sze para­fie

Po powro­cie z woj­ska Józef Dobosz kon­ty­nu­ował naukę w semi­na­rium. W 1973 roku przy­jął świę­ce­nia kapłań­skie. Uroczyste Msze pry­mi­cyj­ne odpra­wił naj­pierw w Woli Przemykowskiej, gdzie miesz­ka­li jego rodzi­ce, a następ­nie w Zaborowie, miej­scu swo­je­go chrztu.

Pierwsze lata kapłań­stwa upły­nę­ły mu na pra­cy w trzech para­fiach, w któ­rych peł­nił posłu­gę wika­riu­sza: w Szczucinie, Szczawnicy oraz przy kate­drze w Tarnowie.

Był to czas zdo­by­wa­nia doświad­cze­nia dusz­pa­ster­skie­go i pozna­wa­nia potrzeb ludzi. Z cza­sem jego dro­ga mia­ła dopro­wa­dzić go do Dębicy, gdzie powie­rzo­no mu zada­nie szcze­gól­ne – orga­ni­za­cję nowej para­fii i kon­ty­nu­owa­nie budo­wy kościo­ła Miłosierdzia Bożego.

Szczucin (1973). Wspólnota kapłań­ska w Szczucinie. Fotografia ze zbio­rów pry­wat­nych ks. Józefa Dobosza.

Dębica – budo­wa kościo­ła i wspól­no­ty

Wraz z roz­wo­jem Dębicy rosły potrze­by reli­gij­ne miesz­kań­ców. Dotychczasowy kościół św. Jadwigi nie był w sta­nie pomie­ścić wszyst­kich wier­nych, a mia­sto sta­wa­ło się coraz więk­szym ośrod­kiem prze­my­sło­wym. Konieczna była budo­wa nowej świą­ty­ni.

Starania o utwo­rze­nie para­fii i budo­wę kościo­ła pro­wa­dził ksiądz Fijołek, pro­boszcz para­fii św. Jadwigi. Po uzy­ska­niu pozwo­le­nia roz­po­czę­to pra­ce. Kiedy powsta­ły fun­da­men­ty i uru­cho­mio­no dol­ną część świą­ty­ni, do kon­ty­nu­owa­nia budo­wy skie­ro­wa­no księ­dza Józefa Dobosza.

Nowy pro­boszcz zastał kościół w sta­nie suro­wym, bez tyn­ków. Zamieszkał począt­ko­wo na tere­nie para­fii św. Jadwigi. Pierwszymi wika­riu­sza­mi nowej para­fii zosta­li księ­ża Jan Zając, Antoni Myjak i Tadeusz Kluba. Kancelarię zor­ga­ni­zo­wa­no przy uli­cy Rondo 4, a posił­ki spo­ży­wa­no wspól­nie z robot­ni­ka­mi pra­cu­ją­cy­mi przy budo­wie.

Przed nowym pro­bosz­czem sta­nę­ło ogrom­ne zada­nie. Trzeba było zdo­by­wać mate­ria­ły, orga­ni­zo­wać pra­ce i szu­kać środ­ków na dal­szą budo­wę. Jak wspo­mi­nał, w tam­tych cza­sach nie­kie­dy łatwiej było zna­leźć pomoc finan­so­wą niż kupić potrzeb­ne mate­ria­ły budow­la­ne.

Zdarzało się więc, że pro­sił miesz­kań­ców o poży­cze­nie cegieł, cemen­tu czy sta­li. Takie gesty soli­dar­no­ści nie zawsze spo­ty­ka­ły się ze zro­zu­mie­niem władz. Osoby prze­ka­zu­ją­ce mate­ria­ły na budo­wę kościo­ła bywa­ły wzy­wa­ne na Milicję Obywatelską, gdzie musia­ły wyja­śniać swo­je postę­po­wa­nie. Sam ksiądz Dobosz rów­nież był prze­słu­chi­wa­ny w tej spra­wie. Ostatecznie postę­po­wa­nie umo­rzo­no, ponie­waż nie zna­le­zio­no pod­staw praw­nych do uka­ra­nia za takie dzia­ła­nia.

Ważnym źró­dłem pomo­cy oka­za­ła się Polonia ame­ry­kań­ska i kana­dyj­ska. Ksiądz Dobosz odwie­dzał Stany Zjednoczone i Kanadę naj­czę­ściej przy oka­zji rodzin­nych uro­czy­sto­ści – ślu­bów, chrztów czy pogrze­bów. Spotykał się wów­czas z roda­ka­mi, któ­rzy chcie­li wie­dzieć, jak wyglą­da życie w Polsce, szcze­gól­nie w okre­sie sta­nu wojen­ne­go.

W Chicago dzia­ła­ło wie­le polo­nij­nych klu­bów, w tym śro­do­wi­ska sku­pia­ją­ce ludzi pocho­dzą­cych z Zaborowa i Woli Przemykowskiej. Podczas jed­nej z wizyt w para­fii św. Jacka, po Mszy świę­tej, ksiądz Dobosz wyszedł przed kościół razem z miej­sco­wym pro­bosz­czem. Zgromadzili się tam Dębiczanie, któ­rzy zapro­po­no­wa­li zor­ga­ni­zo­wa­nie wspól­ne­go spo­tka­nia. W ten spo­sób powstał Klub Ziemi Dębickiej w Chicago, a ksiądz Dobosz został jego kape­la­nem i hono­ro­wym człon­kiem.

Podobne spo­tka­nia orga­ni­zo­wa­no z Dębiczanami miesz­ka­ją­cy­mi w oko­li­cach Nowego Jorku. Dzięki tym kon­tak­tom Polonia w zna­czą­cy spo­sób wspar­ła finan­so­wa­nie budo­wy kościo­ła Miłosierdzia Bożego.

Z cza­sem świą­ty­nia sta­ła się nie tyl­ko miej­scem modli­twy, ale tak­że ser­cem roz­bu­do­wu­ją­cej się wspól­no­ty.

Dębica. Od lewej: Inż. Antoni Mazur, ks. Józef Dobosz na tle budo­wa­ne­go kościo­ła. Fotografia ze zbio­rów pry­wat­nych ks. Józefa Dobosza.

Miłosierdzie, któ­re wykra­cza poza mury świą­ty­ni

Budując kościół z beto­nu, cegieł i sta­li, ksiądz Dobosz coraz moc­niej uświa­da­miał sobie, że mate­rial­na świą­ty­nia nie jest celem samym w sobie. Znacznie waż­niej­sze jest budo­wa­nie wię­zi mię­dzy ludź­mi i two­rze­nie wspól­no­ty opar­tej na wza­jem­nej pomo­cy.

Tytuł para­fii – Miłosierdzia Bożego – zobo­wią­zy­wał go do szcze­gól­nej tro­ski o cho­rych, cier­pią­cych i potrze­bu­ją­cych. Z tej reflek­sji zro­dził się pomysł utwo­rze­nia przy para­fii hospi­cjum domo­we­go, wzo­ro­wa­ne­go na Hospicjum Tarnowskim.

Inicjatywa prze­kształ­ci­ła się w wie­lo­let­nią dzia­łal­ność pomo­co­wą. Hospicjum obję­ło opie­ką tysią­ce osób, któ­rym potrzeb­ne było wspar­cie w cho­ro­bie i u schył­ku życia. W jego dzia­łal­ność zaan­ga­żo­wa­li się leka­rze, pie­lę­gniar­ki i wolon­ta­riu­sze nie­me­dycz­ni, wyko­nu­ją­cy swo­ją pra­cę bez wyna­gro­dze­nia.

Pomocą obję­to miesz­kań­ców Dębicy i całe­go powia­tu dębic­kie­go. Ważną czę­ścią dzia­łal­no­ści sta­ło się rów­nież wypo­ży­cza­nie sprzę­tu medycz­ne­go i reha­bi­li­ta­cyj­ne­go, w tym łóżek oraz mate­ra­cy prze­ciw­o­dle­ży­no­wych. Dzięki temu cho­rzy mogli pozo­sta­wać we wła­snych domach, a ich rodzi­ny otrzy­my­wa­ły potrzeb­ne wspar­cie.

Dla księ­dza Dobosza zna­cze­nie tej dzia­łal­no­ści nie spro­wa­dza­ło się jedy­nie do wymia­ru orga­ni­za­cyj­ne­go. Najważniejsze było poczu­cie, że czło­wiek nie pozo­sta­je sam w cier­pie­niu, a pomoc udzie­la­na dru­gie­mu daje satys­fak­cję i prze­ko­na­nie, że jest się potrzeb­nym.

Parafia roz­wi­ja­ła rów­nież inne for­my aktyw­no­ści dusz­pa­ster­skiej i spo­łecz­nej. Ksiądz Dobosz wspo­mi­nał z uzna­niem Rycerzy Kolumba, któ­rych poznał pod­czas poby­tów w Ameryce i Kanadzie, zanim orga­ni­za­cja ta poja­wi­ła się w Polsce. Związał się z tym śro­do­wi­skiem, któ­re uwa­żał za swo­je szcze­gól­nie bli­skie dzie­ło. Rycerze Kolumba, zało­że­ni w 1882 roku przez księ­dza Michaela J. McGivneya, two­rzą wspól­no­tę bra­ter­stwa i pomo­cy potrze­bu­ją­cym. Ksiądz Dobosz odwie­dził grób ich zało­ży­cie­la, a z człon­ka­mi orga­ni­za­cji nawią­zał przy­jaź­nie od Karpat po Bałtyk.

Festyny, muzy­ka i patrio­tycz­na pamięć

Ważnym ele­men­tem życia para­fii sta­ły się tak­że wyda­rze­nia inte­gru­ją­ce miesz­kań­ców. Inspiracje do ich orga­ni­zo­wa­nia ksiądz Dobosz przy­wiózł mię­dzy inny­mi z wizyt w Stanach Zjednoczonych.

Po powro­cie do Polski zaczął orga­ni­zo­wać festy­ny para­fial­ne, któ­re gro­ma­dzi­ły mło­dzież i doro­słych. Były oka­zją do wspól­ne­go wypo­czyn­ku, zaba­wy i budo­wa­nia wię­zi mię­dzy para­fia­na­mi.

Dużą popu­lar­no­ścią cie­szył się rów­nież Festiwal Pieśni Religijnej i Patriotycznej „Polonia Semper Fidelis”. Wydarzenie odby­wa­ło się przez dwa­dzie­ścia dzie­więć lat. Na festi­wal przy­jeż­dża­li arty­ści z róż­nych stron Polski, a muzy­ka reli­gij­na i patrio­tycz­na łączy­ła poko­le­nia.

Dla pro­bosz­cza waż­ne było, aby para­fia nie ogra­ni­cza­ła się do spraw zwią­za­nych wyłącz­nie z litur­gią. Chciał, żeby była miej­scem spo­tka­nia, wspól­ne­go prze­ży­wa­nia histo­rii, roz­wi­ja­nia zain­te­re­so­wań i prze­ka­zy­wa­nia war­to­ści młod­szym poko­le­niom.

Kościół ludzi pra­cy i miej­sce modli­twy za Ojczyznę

Szczególne zna­cze­nie dla księ­dza Dobosza mia­ły doświad­cze­nia sta­nu wojen­ne­go. Wprowadzenie restryk­cji zasta­ło go w Tarnowie, gdzie pra­co­wał przy kate­drze. Na pla­cu kate­dral­nym tar­now­skie kwia­ciar­ki uło­ży­ły z kwia­tów kolo­ro­wy krzyż. Przychodzili tam ludzie star­si, mło­dzież oraz ucznio­wie, któ­rych uczył w I Liceum.

Zgromadzenia modli­tew­ne spo­ty­ka­ły się z repre­sja­mi. Funkcjonariusze ZOMO uży­wa­li gazu wobec modlą­cych się przy krzy­żu. Przestraszeni i zapła­ka­ni mło­dzi ludzie szu­ka­li schro­nie­nia w miesz­ka­niu księ­dza na ple­ba­nii.

Kiedy póź­niej tra­fił do Dębicy, stan wojen­ny nadal wpły­wał na codzien­ne życie miesz­kań­ców. Pewnego dnia do nowe­go pro­bosz­cza przy­szli robot­ni­cy ze Stomilu. Poprosili, aby mogli spo­ty­kać się w koście­le i wspól­nie się modlić. Ksiądz przy­jął ich z rado­ścią.

W ten spo­sób para­fia Miłosierdzia Bożego od począt­ku swo­je­go ist­nie­nia sta­ła się waż­nym miej­scem spo­tkań reli­gij­nych i patrio­tycz­nych. Organizowano comie­sięcz­ne Msze świę­te za Ojczyznę oraz spo­tka­nia z dzia­ła­cza­mi Solidarności.

Warunki nie były łatwe. Wierni gro­ma­dzi­li się w dol­nym koście­le, któ­ry pozo­sta­wał nie­ogrze­wa­ny i zim­ny. Mimo to przy­cho­dzi­li, aby wspól­nie się modlić, roz­ma­wiać i umac­niać nadzie­ję na odzy­ska­nie wol­no­ści.

Wśród gości para­fii zna­leź­li się Lech Wałęsa, ksiądz pra­łat Henryk Jankowski oraz ksiądz pro­fe­sor Michał Bednarz. Władze bez­pie­czeń­stwa inte­re­so­wa­ły się dzia­łal­no­ścią pro­bosz­cza i ostrze­ga­ły go przed orga­ni­zo­wa­niem Mszy za Ojczyznę. Kiedy pyta­no go, dla­cze­go podej­mu­je takie dzia­ła­nia, odpo­wia­dał krót­ko, że pro­si­li go o to ludzie pra­cy.

Ważnym ele­men­tem życia para­fii sta­ły się rów­nież piel­grzym­ki do Częstochowy na Ogólnopolską Pielgrzymkę Ludzi Pracy. Z Dębicy wyjeż­dża­ło nie­kie­dy ponad trzy­dzie­ści auto­ka­rów. Ksiądz Dobosz do dziś z rado­ścią uczest­ni­czy w tych piel­grzym­kach razem z wier­ny­mi.

Pamięć o modli­twach za Ojczyznę i o ludziach, któ­rzy gro­ma­dzi­li się w koście­le w trud­nych cza­sach, zna­la­zła swo­je sym­bo­licz­ne upa­mięt­nie­nie. Przy wej­ściu do dol­nej świą­ty­ni ufun­do­wa­no popier­sie księ­dza Jerzego Popiełuszki, patro­na Solidarności.

Kapelan Związku Piłsudczyków

Dębica (2019). Ks. ppłk. J. Dobosz, kape­lan oddzia­łu Związku Piłsudczyków Rzeczypospolitej w Dębicy. Fotografia ze zbio­rów pry­wat­nych ks. Józefa Dobosza.

Zaangażowanie księ­dza Dobosza w dzia­łal­ność patrio­tycz­ną spra­wi­ło, że biskup powie­rzył mu funk­cję kape­la­na Związku Piłsudczyków Rzeczypospolitej Polskiej. W Dębicy nie ist­niał wów­czas jesz­cze oddział tej orga­ni­za­cji, dla­te­go ksiądz włą­czył się w jego two­rze­nie.

Z cza­sem powsta­ło śro­do­wi­sko sku­pia­ją­ce ludzi zain­te­re­so­wa­nych histo­rią Polski, tra­dy­cją nie­pod­le­gło­ścio­wą i posta­cią mar­szał­ka Józefa Piłsudskiego.

Członkowie związ­ku pie­lę­gnu­ją pamięć o Cudzie nad Wisłą i przy­po­mi­na­ją o zna­cze­niu wia­ry w dzie­jach Ojczyzny. W opo­wie­ści księ­dza Dobosza waż­ne miej­sce zaj­mu­je prze­ko­na­nie, że zwy­cię­stwo w 1920 roku mia­ło nie tyl­ko wymiar mili­tar­ny, lecz tak­że ducho­wy. Podkreślał, że Piłsudski nie wyrzekł się Boga, a po zwy­cię­stwie udał się na Jasną Górę, by podzię­ko­wać za pomyśl­ny obrót wyda­rzeń.

W dzia­łal­no­ści Związku Piłsudczyków ksiądz Dobosz odna­lazł ludzi, z któ­ry­mi łączy­ły go podob­ne zain­te­re­so­wa­nia i przy­wią­za­nie do pol­skiej tra­dy­cji. Spotkania z nimi dawa­ły mu wie­le rado­ści, a roz­wój dębic­kie­go śro­do­wi­ska trak­to­wał jako waż­ny wkład w pie­lę­gno­wa­nie pamię­ci histo­rycz­nej.

Wspomnienia oca­lo­ne od zapo­mnie­nia

Zbliżający się jubi­le­usz pięć­dzie­się­cio­le­cia kapłań­stwa skło­nił księ­dza Dobosza do upo­rząd­ko­wa­nia wła­snych wspo­mnień. Odwiedzający go ludzie wra­ca­li do daw­nych wyda­rzeń, roz­ma­wia­li o wspól­nych prze­ży­ciach i zachę­ca­li go, aby utrwa­lił je na piśmie.

Tak powsta­ła książ­ka „Ocalić od zapo­mnie­nia”, zawie­ra­ją­ca wspo­mnie­nia kole­gów, któ­rzy podob­nie jak on odby­wa­li służ­bę woj­sko­wą jako kle­ry­cy. Publikacja zain­te­re­so­wa­ła księ­dza pro­fe­so­ra Marka Starowieyskiego z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, któ­ry wyko­rzy­stał te rela­cje w swo­jej książ­ce „Ksiądz”, poświę­co­nej zagad­nie­niu kapłań­skie­go powo­ła­nia.

Kolejnym kro­kiem było napi­sa­nie oso­bi­stej bio­gra­fii zaty­tu­ło­wa­nej „W służ­bie Bogu i ludziom”. Książka docze­ka­ła się dwóch wydań i sta­ła się pod­su­mo­wa­niem wie­lu lat kapłań­skiej dro­gi.

Wspomnienia księ­dza Dobosza są czymś wię­cej niż zapi­sem oso­bi­stych prze­żyć. Pokazują frag­ment histo­rii Kościoła w Polsce, doświad­cze­nia kle­ry­ków repre­sjo­no­wa­nych przez wła­dze komu­ni­stycz­ne, trud­no­ści zwią­za­ne z budo­wą świą­ty­ni oraz zna­cze­nie para­fii jako miej­sca spo­tkań ludzi pra­cy i śro­do­wisk patrio­tycz­nych.

Ks. pra­łat Józef Dobosz. Fotografia ze zbio­rów pry­wat­nych ks. Józefa Dobosza.

 Zakończenie

Biografia księ­dza pra­ła­ta Józefa Dobosza jest zara­zem opo­wie­ścią o losach poko­le­nia, któ­re przy­szło żyć i posłu­gi­wać w cza­sach poli­tycz­nych ogra­ni­czeń, spo­łecz­nych napięć i prze­mian ustro­jo­wych. Budowa kościo­ła Miłosierdzia Bożego, roz­wój hospi­cjum, dzia­łal­ność na rzecz ludzi pra­cy oraz zaan­ga­żo­wa­nie w pie­lę­gno­wa­nie pamię­ci histo­rycz­nej poka­zu­ją, że jego kapłań­stwo wykra­cza­ło dale­ko poza mury świą­ty­ni.

Wiele wąt­ków tej histo­rii wciąż cze­ka na peł­niej­sze opi­sa­nie. Szczególnie inte­re­su­ją­ce są doświad­cze­nia zwią­za­ne z dusz­pa­ster­stwem śro­do­wisk robot­ni­czych, Mszami za Ojczyznę oraz dzia­łal­no­ścią Związku Piłsudczyków. Stanowią one nie tyl­ko frag­ment oso­bi­stej bio­gra­fii, ale tak­że waż­ny roz­dział histo­rii Dębicy i regio­nu.

Patrząc jed­nak na dro­gę życio­wą księ­dza Józefa Dobosza, trud­no oprzeć się wra­że­niu, że naj­trwal­szym śla­dem jego dzia­łal­no­ści nie są książ­ki, funk­cje czy odzna­cze­nia. Są nim ludzie i wspól­no­ty, któ­re przez dzie­się­cio­le­cia współ­two­rzył. To wła­śnie one pozo­sta­ją naj­lep­szym świa­dec­twem życia prze­ży­te­go zgod­nie z dewi­zą zawar­tą w tytu­le jego wspo­mnień – „W służ­bie Bogu i ludziom”.